الملا فتح الله الكاشاني
317
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
كه شما بهترين اهل زمينيد و اين بيعة را رضوان نام نهادند بجهة آنكه حق تعالى در حق ايشان فرمود . لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ بدرستى كه خداى خشنود شد عَنِ الْمُؤْمِنِينَ از گرويدن صحابه إِذْ يُبايِعُونَكَ وقتى كه بيعت كردند با تو تَحْتَ الشَّجَرَةِ در زير درخت سمره فَعَلِمَ پس ميداند خدا ما فِي قُلُوبِهِمْ آنچه در دلهاى ايشانست از خلوص عقيده و وفا فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ پس فرو فرستاد خداى آنچه سبب سكون و آرميدن دل بود عَلَيْهِمْ بر ايشان يعنى الطافى كه مقوى قلوب ايشان بود بر ايشان انزال فرمود و از تشجيع و صلح حديبيه و غير آن از آيات بينه و حجج داله بر غيبة وَ أَثابَهُمْ و پاداش داد ايشان را فَتْحاً قَرِيباً فتحى نزديك كه آن فتح خيبر است يا مكه و اول قول اكثر مفسران است . وَ مَغانِمَ كَثِيرَةً و ديگر خبر داد ايشانرا از فضل عميم خود غنيمتهاى بسيار يعنى غنايم خيبر يَأْخُذُونَها فراگيرند آن را از ضياع و عقار و امتعه و نقود يا غنايم هوازن كه بعد از فتح مكه بود وَ كانَ اللَّهُ عَزِيزاً و هست خداى غالب بر همهء چيزها پس دوستان خود را نصرت دهد و بر دشمنان غالب گرداند حَكِيماً دانا به حكم و مصالح بندگان يا حكم كننده بمغلوبيت دشمنان . وَعَدَكُمُ اللَّهُ وعده كرده است شما را خداى اى امة عالى همت مَغانِمَ كَثِيرَةً غنيمتهاى بسيار در بلاد فارس و روم و غير آن از بلاد شرق و غرب تَأْخُذُونَها كه خواهيد گرفت آن را تا روز قيامت فَعَجَّلَ لَكُمْ پس تعجيل فرمود براى شما هذِهِ اين يك غنيمت را كه غنيمت خيبر است يعنى پيش از همهء عالم بشما رسانيد وَ كَفَّ و بازداشت أَيْدِيَ النَّاسِ دستهاى مردمانرا يعنى اهل خيبر و خلفاى ايشان كه بنى عطفان بودند عَنْكُمْ از شما به اين وجه خوف در دل آنها افكند و به جهت اين در حصارهاى خود متقاعد شدند و در مقابله مقاتله ننمودند تا شما از ضرر ايشان سالم مانديد مرويست كه چون حضرت رسالت ( ص ) قلاع خيبر را محاصره فرمود قبيلهء اسد و عطفان قصد كردند كه بمدينه روند و اموال اهل اسلام را غارة كنند و اولاد و زنان ايشانرا اسير سازند حق تعالى ترس در دل ايشان انداخت تا از اين امر متقاعد شدند وَ لِتَكُونَ و تا باشد آن غنيمت معجله آيَةً لِلْمُؤْمِنِينَ نشانهء مر مؤمنان را بر صدق قول حضرت بر وعده غنايم وَ يَهْدِيَكُمْ و تا بنمايد بشما صِراطاً مُسْتَقِيماً راهى راست يعنى ثابت دارد شما را بر دين اسلام بسبب زيادتى يقين و بصيرت و به صلح حديبيه و خيبر و غير آن تا بفضل الهى مستوثق شويد و بر لطف لم يزلى توكل نمائيد و بر